Progesteron en vruchtbaarheid

Als u van plan bent om met uw teef een nestje te fokken, dan kunnen wij U als Delta Dierenartsen hierbij begeleiden. Wij begeleiden, in sommige gevallen al voor vele jaren, diverse kennels.

Uitgangspunt is dat u als fokker, misschien beginnend of misschien juist zeer ervaren fokker, zelf bepaalt hoe veel en hoe vaak die begeleiding van ons moet zijn. Uiteraard kunt u hierbij op ons persoonlijke advies in uw specifieke situatie rekenen.

Progesteron

Een belangrijk onderdeel voor het fokken van een gezonde dekking en een gezond nest is het bepalen van het ideale dektijdstip d.m.v een progesteron-bepaling in het bloed, en een echografisch drachtonderzoek rond 4 weken na de dekking.

Het progesteron onderzoek wordt voor ons uitgevoerd door een humaan ziekenhuis, waar gebruik wordt gemaakt van de meest moderne apparatuur (radioimmunoassay). De progesteron uitslag is daarom altijd zeer nauwkeurig (ng/ml) en zeer betrouwbaar.

Progesteron prikken kan bij ons iedere ochtend voor 10:00 uur. U heeft dan de uitslag 's middags rond 14:00 uur. Wij regelen alles voor u, u hoeft dus NOOIT zelf bloedmonsters weg te brengen, dit is voor u wel zo makkelijk. Laat u voor 13:00 uur bloed prikken, dan ontvangt u de uitslag nog dezelfde avond.

Problemen rond de bevalling

Zijn er tijdens de bevalling problemen, dan staan onze dierenartsen en onze assistentes, 24 uur per dag paraat om u deskundige hulp te bieden (tot in het uiterste geval een keizersnede). Bij een keizersnede maakt Delta Dierenartsen uiteraard uitsluitend gebruik van veilige gasanesthesie. Delta Dierenartsen beschikt bovendien over een modern echo apparaat waarmee in het laatste stadium van de dracht de fetal heart rate (hartslagfrequentie van de pups in de baarmoeder) kan worden bepaald; dit geeft informatie over de gezondheid en toestand van de pups in de laatste fase van de dracht en of er bijvoorbeeld ingegrepen moet werden met een keizersnede.

Nestcontrole

Ook na een normale vlotte bevalling achten wij het verstandig een nestcontrole uit te voeren. Dit houdt in dat we zowel de pups, o.a. op aangeboren afwijkingen voor zover zichtbaar, als de teef controleren en haar eventueel een injectie geven om de baarmoeder verder te laten krimpen.

Aanvullende onderzoeken

En wat als een nestje fokken eerder niet gelukt is ? Bij vruchtbaarheidsproblemen kunnen wij diverse aanvullende onderzoeken verrichten zoals een vaginaal cytologisch en vaginoscopisch onderzoek, een bacteriologisch onderzoek bij de teef (soms ook wel uitstrijkje genoemd), een sperma onderzoek en een echo onderzoek.

Gynaecologisch onderzoek

Zeker bij een eerste dekking of als de teef nog "gust" is gebleven na eerdere mislukte dekkingen, is het zinvol de teef vooraf algemeen te laten onderzoeken en ook het geslachtsapparaat te laten controleren. Een dracht is immers een hele belasting voor de teef, een goede gezondheid is essentieel. Eventuele afwijkingen aan het geslachtsapparaat kunnen daarnaast tot onvruchtbaarheid leiden en een duur progesteron onderzoek onzinnig maken. Een vaginoscopisch onderzoek maakt dus meestal deel uit van het onderzoek en indien daar aanleiding voor is, kan dit uitgebreid worden met bv. een echo van de buik.

Bacteriologisch onderzoek
Het vooraf (op dag 1 van de loopsheid) afnemen van een vaginaal uitstrijkje gevolgd door een bacteriologisch onderzoek met eventueel gevoeligheidsbepaling vinden wij, in overeenstemming met de huidige laatste wetenschappelijke inzchten van  de faculteit Diergeneeskunde (specialist J. de Gier), alleen zinvol als daar aanleiding voor is. Dit is bijv. het geval bij een teef met vruchtbaarheidsproblemen of als er afwijkingen bij het onderzoek van het geslachtsapparaat worden gevonden die zouden kunnen wijzen op een bacterieel probleem. Daarnaast komt het natuurlijk ook voor dat eigenaren van gewilde reuen soms een bacteriologisch onderzoek van de te dekken teef eisen, omdat zij geen risico willen lopen op besmetting van hun reu.

Progesteron onderzoek
Met behulp van progesteron metingen in het bloed is het juiste dektijdstip van de teef vrij nauwkeurig te bepalen. De kans op een vruchtbare dekking en meer pups nemen hierdoor toe. Kort samengevat volgen we heel nauwkeurig de stijging in de progesteronspiegel en mede daarop is ons dekadvies afgestemd.

Wij adviseren om op de 7e dag van de loopsheid (bij het verliezen van bloederig vocht uit de vulva) te starten met het eerste onderzoek. Gemiddeld ontstaat de eisprong rondom dag 12 van de loopsheid maar niet iedere teef houdt zich hier aan ... Uit onderzoek is gebleken dat de eisprong plaats kan vinden tussen dag 7 tot en met dag 22 van de loopsheid.

Verder moet er rekening worden gehouden dat het juiste moment van de loopsheid niet altijd even scherp wordt waargenomen. Sommige teven vertonen weinig of helemaal geen verschijnselen ("stille bronst"). Dus het is mogelijk dat een teef al verder in de loopsheid is dan wordt verwacht. Progesteronwaardes uit het verleden bij eerdere dekkingen zijn trouwens geen garantie voor de loopsheid op dit moment. Ook is er geen wetenschappelijk bewijs dat het ideale dekmoment van verwante dieren (grootmoeder-moeder-zus-dochter) erfelijk bepaald is.

Bloedafname

De bloedafname vindt in principe 's ochtends plaats (voor 10.00 uur in Dronten), waarna we 's middags de uitslag geven met daarbij natuurlijk een passend dekadvies. Kunt u niet in de ochtend maar wel 's middags, dan kunt u ook 's middags bloed af laten nemen. Laat u voor 13:00 uur bloed prikken, dan ontvangt u de uitslag nog dezelfde avond.

Afhankelijk van de uitslag kan het zijn dat u de teef dezelfde of de volgende dag moet laten dekken, of dat u bij onvoldoende stijging terug moet komen (twee á drie dagen) om opnieuw progesteron te laten prikkken. Gemiddeld zijn er zo'n drie tot vier bloedtesten noodzakelijk alvorens een positief dekadvies gegeven kan worden. Dit is per teef en per ras verschillend en ook afhankelijk van andere factoren zoals het nauwkeurig detecteren van de loopsheid door de eigenaar. Globale richtlijnen (dit is geen individueel advies !) zoals Delta Dierenartsen die hanteert voor het bepalen van het ideale dektijdstip vindt u hieronder.

Op de dag van ovulatie (eisprong) is de progesteronspiegel tussen de 4,0 tot 8,0 ng/ml. Hogere progesteron concentraties geven aan dat de eisprong inmiddels heeft plaatsgevonden. De eicellen van de teef zijn op het moment van ovulatie echter nog in een onrijp stadium ! Deze “primaire oocyten” kunnen op dat moment ook nog niet bevrucht worden. Bevruchting is pas mogelijk vanaf 60 uur na de ovulatie, wanneer het rijpingsproces van de eicellen voltooid is. Het optimale dektijdstip voor de teef is daarom ongeveer twee dagen na de ovulatie.
 

Kunstmatige inseminatie (KI)

Zijn er ondanks het vaststellen van het juiste dektijdstip toch problemen bij de dekking; bijv. bij een onervaren reu, dominante teef etc. dan bestaat de mogelijkheid een kunstmatige inseminatie uit te voeren, waarbij wel bedacht moet worden dat ook zaken als een te nauwe teef of gedragsproblemen criteria zijn om eventueel niet met een teef te fokken (selecteren op vruchtbaarheid).

Echo (drachtigheidsonderzoek)
Het met zekerheid vaststellen van de dracht kan bij de meeste teven vanaf zo'n 25 dagen na de laatste dekking. Die zekerheid is prettig om niet allerlei voorbereidingen te hoeven treffen als de teef onverhoopt leeg zou blijken te zijn. Daarnaast kan de echo ook een indicatie geven over het te verwachten aantal pups en de conditie van de baarmoeder en vruchtwater. Met onze moderne echo apparatuur bestaat tevens voor u de mogelijkheid om een filmpje van het echo onderzoek op USB stick mee te krijgen. U dient daarvoor zelf een USB stick mee te brengen tijdens de echo afspraak.

Indien noodzakelijk kan uiterlijk een week voor de uitgerekende bevallingsdatum een röntgenfoto gemaakt worden om het precieze aantal pups te tellen.

Is een teef aan het eind van de dracht overtijd dan kunnen wij door de "fetal heart rate" te bepalen inschatten hoe de conditie van de pups is en of ingrijpen noodzakelijk is.

Tot slot

Als u als fokker behoefte heeft aan een advies dat gericht is op uw persoonlijke situatie en behoeften, dan nodigen wij u van harte uit om een afspraak met één van onze dierenartsen te maken.